Hoogbegaafde vrouwen en meisjes


Binnen Dotado verbazen wij ons er al lang niet meer over dat ongeveer 80% van de aanmeldingen jongens zijn. Dat is al jarenlang zo. De plusklassen en andere programma’s voor hoogbegaafde kinderen zitten vol met jongens. Fulltime hoogbegaafdheidsonderwijs heet meisjes bijzonder hartelijk welkom, omdat de verhouding in de klassen zo scheef is. Anderzijds blijft het ons toch steeds wel weer verbazen: er zouden toch evenveel hoogbegaafde meisjes als jongens moeten zijn, maar toch komen ze op één of andere manier niet boven water? Hoe komt dat?


Het Horner-effect

Meer nog dan voor jongens is het voor hoogbegaafde meisjes en vrouwen van groot belang om zich verbonden te voelen met anderen en in relatie te blijven. Een hoogbegaafdheid meisje is zeer sensitief en heeft een enorm aanpassingsvermogen. Met het Horner-effect of ‘de angst voor succes-syndroom’ wordt bedoeld dat vrouwen de neiging hebben onder te presteren in de nabijheid van mannen. Mogelijk zijn zij hierdoor bang hun vrouwelijkheid te verliezen. Zij zullen conflicten of competities negeren als er intimiteit of vriendschap op het spel staat. Zij hebben een grotere neiging dan jongens om te pleasen en aardig gevonden te worden, waardoor zij bijvoorbeeld op school minder snel zullen opvallen vanwege hun uitzonderlijke leerprestaties of hun gedrag. Jongens hebben hier minder last van en zullen dus ook eerder ongewenst gedrag gaan vertonen, wat lastig is voor leerkrachten en ouders. Omdat er dan eerder hulp wordt ingeschakeld, wordt de hoogbegaafdheid ook eerder gediagnosticeerd.

Het Cinderella complex
Een andere oorzaak dat meisje ervan weerhoudt om hun talenten te laten schitteren, wordt wel het Cinderella complex genoemd. Hiermee worden angsten en houdingen bedoeld, waarmee de hoogbegaafde vrouw zichzelf te afhankelijk van anderen maakt. Zoals Cinderella wachten deze vrouwen voor iets of iemand van buitenaf die hun leven komt veranderen. Deze vrouwen zijn ‘too angry to stay behind and too frightened to move ahead’. Deze vrouw zijn vaak als kind te veel geholpen en hebben te weinig zelfvertrouwen opgedaan. Veel hoogbegaafde vrouwen met dit complex krijgen een relatie waarin er veel ruimte is voor de talenten en carrière van hun partner, maar weinig ruimte om eigen doelen na te streven. Deze vrouwen baseren hun zelfwaardering vooral op de partner met wie ze zijn getrouwd.

Het Imposter Fenomeen
Ten slotte is er nog een ander fenomeen, dat erop duidt dat hoogbegaafde vrouwen een sterke neiging hebben om te geloven dat ze niet zo intelligent zijn, maar dat het een kwestie van geluk is dat ze ergens succes in hebben. Deze vrouwen zijn bang om door de mand te vallen. Dit wordt het Imposter- of bedriegersfenomeen genoemd. Deze vrouwen hebben de neiging hun intelligentie en vaardigheden te onderschatten. Binnen onze praktijk zien wij veel intelligente vrouwen met zeer intelligente kinderen. In gesprekken geven zij vaak aan dat de intelligentie van hun kind ‘van hun man afkomstig is’ en dat zij zelf de gevoelige en sociale van het stel zijn, zeker niet de intelligente.

De laatste tijd bespeuren wij een lichte trend in het toenemend aantal aanmeldingen van meisjes die vermoedelijk hoogbegaafd zijn. Ook laten steeds meer vrouwen zich testen op hoogbegaafdheid. Ze zijn het leven van te veel aanpassen beu geworden en zetten, voorzichtig maar dapper, een stap richting het licht… Dat geeft hoop voor een nieuwe generatie hoogbegaafde meisjes!


Gebruikte literatuur:
Barbara A. Kerr (1994). Smart Girls. Revised Edition. Greet Potential Press.